Het komt regelmatig voor dat ik als levenscoach te maken krijg met cliënten die begeleiding vragen voor een onbestemd gevoel. Het gaat dan om vage klachten die ze niet goed onder woorden kunnen brengen. Vaak lopen deze cliënten wel tegen diverse thema’s aan, maar kunnen ze niet aangeven waar ze nu precies mee zitten. Of mensen zitten juist compleet vast in hun situatie. Ze proberen rationeel te begrijpen wat er aan de hand is, maar ze kunnen of durven niet op hun gevoel te vertrouwen. Ik begeleid mijn cliënten hierbij, en focusing kan bij dit soort hulpvragen een mogelijkheid bieden.

Wat is focusing?

Focusing is een praktische, therapeutische methode, ontwikkeld door de Amerikaanse hoogleraar en psychotherapeut Eugene Gendlin. Gendlin is bekend als redacteur van het tijdschrift Psychotherapy. Hij heeft onder andere samengewerkt met Carl Rogers, de vader van de cliëntgerichte therapie (Rogers, 1942). 

Focusing staat voor het concentreren op een lichamelijke gewaarwording en daarmee contact maken. De essentie bestaat eruit dat men de tijd neemt om stil te staan bij iets wat men lijfelijk voelt, wat te maken zou kunnen hebben met een bepaald probleemgebied. Gendlin noemt dit ‘gevoel’ de ‘felt sense’. ‘Felt’ verwijst naar iets dat duidelijk voelbaar is in het lichaam en ‘sense’ geeft aan dat het gaat om iets dat aanvankelijk vaag is, en toch een betekenis heeft. Kortom, het is een vaag, maar duidelijk gevoelde, lichamelijke betekenis van een situatie die zich nog nader moet openbaren. Voor die betekenis zijn nog geen woorden, die komen pas later.

In feite is focusing een natuurlijke, menselijke vaardigheid die in de moderne maatschappij in onbruik is geraakt. Veel mensen laten zich mis- of afleiden door zaken in de buitenwereld in plaats van te luisteren naar hun eigen binnenwereld. Ik heb dat jarenlang ook niet gedaan omdat ik, en niet wist hoe dit te doen, en omdat het mij beangstigde om te luisteren naar mijn innerlijke wereld. Naar het innerlijke luisteren kost tijd en moeite, en dat kon en wilde ik niet (meer) opbrengen. In plaats daarvan richtte ik mij vaak te veel op wat anderen van mij verwachten, wat de cultuur voorschreef of ik liet mij juist overrompelen door mijn emoties. Gelukkig was daar een coach die mij het belang van focusing deed inzien. Dat waar ik wezenlijk naar op zoek was, lag binnenin mij besloten.

Focusing is dus niet diep nadenken over wat er aan de hand is, of alleen in contact staan met emoties of gevoelens. Het is ook geen techniek van de coach of therapeut. Het gaat juist om de cliënt, die zelf zijn lijfelijke ervaring onderzoekt en van daaruit ontdekt hoe hij in een bepaalde levenssituatie staat. Naarmate hij zich meer verdiept in die ervaring kan hij meer te weten komen dan met een puur verstandelijke analyse. Als levenscoach kan ik mijn cliënten daarbij helpen. 

Toepassing van focussen

Naast dat ik er mijn cliënten bij help, pas ik het met enige regelmaat ook op mezelf toe. Ik gebruik het bij het omgaan met overweldigende gevoelens, zoals na het verbreken van een relatie met een dierbare. De hevigheid van deze gevoelens belette mij soms om er gewoon naar te luisteren. Door deze gevoelens juist te begroeten en te erkennen, worden ze al minder overweldigend. Ik pas het ook weleens toe wanneer ik een belangrijke beslissing heb te nemen of een dilemma dien op te lossen. De manier is om achtereenvolgens de keuzemogelijkheden te nemen, en vervolgens de felt sense uit te nodigen. Wat roept elke keuzemogelijkheid op in je lichaam? De uitdaging is om niet in rationele argumenten te blijven hangen, maar naar je lichaamsgevoel te luisteren. Luisteren naar je lijf kan je leven veranderen.