Eén van de vormen van lichaamswerk die ik toepas in mijn praktijk is die van de karakterstructuren. Elke karakterstructuur heeft zijn geheel eigen problematiek en heeft dus ook een heel eigen benadering nodig. Het lichaamswerk kan daarop afgestemd worden. Daarbij moet worden opgemerkt dat een mens meestal meerdere karakterstructuren in zich verenigt, waarbij één karakterstructuur dominant is. De coach/counselor dient zich daarom goed af te stemmen op de cliënt en na te gaan wat hij/zij/het op dit moment nodig heeft.


Zes karakterstructuren

Er zijn zes karakterstructuren te weten de schizoïde, de orale, de symbiotische, de psychopathische, de masochistische en de rigide karakterstructuur. 


Schizoïde karakterstructuur

Een persoon met een schizoïde karakterstructuur vraagt zich continue af of hij er wel mag zijn. Dit uit zich door maar voor een deel in zijn lichaam te zijn, en een gevoel van vervreemding. Hij voelt zich een buitenstaander, een toeschouwer. Iemand met een schizoïde karakterstructuur heeft de neiging om zich innerlijk terug te trekken, afwezig te zijn of juist heel erg zijn bijzonderheid te benadrukken. Deze karakterstructuur ontstaat vaak al tijdens de zwangerschap en in de vroege jaren van het kind. Het kind kan ongewenst zijn, of er is sprake geweest van weinig tot geen lichamelijk contact tussen verzorgers en kind. Ook kan het kind te maken hebben gehad met veel afwijzingen. Daarbij kan de nadruk tijdens de opvoeding ook hebben gezeten op wat niet goed is. Dit alles zorgt ervoor dat het kind zich in diens bestaansrecht bedreigd voelt. Hierdoor ontstaat angst. En om te overleven, zal het een veilig heenkomen in zijn/haar/diens hoofd nemen. We noemen deze karakterstructuur ook wel de afwezige structuur. 


Orale karakterstructuur

De tweede karakterstructuur is de orale karakterstructuur. Iemand met deze karakterstructuur ervaart altijd een gevoel van tekortkomen en komt dan ook behoeftig over. In het eerste levensjaar van een kind spelen onder andere het verkrijgen van voedsel (waaronder borstvoeding) liefde en warmte een belangrijke rol. Nu kan het zijn dat door verlies, ziekte of afwezigheid van een liefdevolle en verzorgende moeder, deze behoeften niet worden geboden. Het vertrouwen van het kind wordt hierdoor ernstig verstoord. Het kind kan ook teleurgesteld zijn in het contact met vader, broers en zussen. Het kind voelt zich afgewezen en alleen gelaten zijn. Op latere leeftijd kan deze persoon maar moeilijk genieten van datgene wat er wel is. De behoefte aan zorg en aandacht verbergt hij/zij/het achter een façade van goedgeefsheid of veeleisend gedrag. Een andere benaming voor deze karakterstructuur is de behoeftige of onverzadigbare.


Symbiotische karakterstructuur

De derde karakterstructuur is de symbiotische karakterstructuur, oftewel de versmeltende of vervloeiende karakterstructuur. Vanaf de zesde maand ontwikkelt zich bij het kind de eerste beginselen van het zogenaamde ik-gevoel: “ik ben iets anders dan mijn vader en moeder”.  Er komt een eind aan het grenzeloosheidsgevoel die je als kind ervaart met je ouders/verzorgers. Het is belangrijk dat het kind hier goed in wordt begeleid: “ja, jij bent jij en ik ben ik”. Wanneer jij als kind in deze fase niet voldoende de kans krijgt om psychisch op eigen benen te staan, en je ervaart onvoldoende steun bij het ontwikkelen van je eigen keuzes, dan krijg je op latere leeftijd moeite met autonomie. Een persoon met deze karakterstructuur ervaart in geringe mate een identiteitsgevoel. Hij/zij/het heeft de neiging om helemaal in een ander, of in een groep, op te gaan. Het roept namelijk angst op om je van de ander los te maken. Jij hebt namelijk de overtuiging dat jij via die ander iemand bent. Vandaar ook de benaming vervloeiende karakterstructuur. 


Psychopathische karakterstructuur

De vierde karakterstructuur is de psychopathische karakterstructuur. En iemand met deze karakterstructuur voelt zich het prettigst wanneer hij overwicht en macht heeft. Dit is ontstaan vanuit een gevoel van wantrouwen naar anderen toe. Als kind is het door dienst ouders gedwongen of gemanipuleerd om hun wil te doen. Het kind heeft te vroeg verantwoordelijkheid moeten dragen waardoor het nooit de mogelijkheid heeft gekregen om een klein kind te zijn. Een volwassene met een psychopathische karakterstructuur heeft ook een kwetsbare kant en behoefte aan steun. Juist omdat dit er in de kinderjaren niet is geweest. Het heeft zich nooit zwak mogen tonen of zich lekker laten gaan. Je lijkt nu wellicht zelfstandig omdat je de neiging hebt alles zelf wel te doen; want stel je voor dat men ziet dat je zwakheden hebt. Echter is dit fake. Je bent bang om door de mand te vallen. Deze karakterstructuur wordt ook wel de wantrouwende structuur genoemd.


Masochistische karakterstructuur

De masochistische karakterstructuur is de vijfde karakterstructuur. Wanneer bij jou deze karakterstructuur overheersend aanwezig is heb jij hoogstwaarschijnlijk moeite met zelfexpressie. En ook het maken van plezier is voor jou lastig. Jij kan het moeilijk vinden om aandacht voor jezelf te vragen. En de kans bestaat dat jij jezelf veelal opoffert voor iemand anders. Waarschijnlijk heb jij als kind in de periode dat je bepaalde voeding diende te eten, en zindelijk moest worden, niet de ruimte gehad om eigen beslissingen en activiteiten te mogen nemen. Je ouders waren overbezorgd, waardoor jouw zelfexpressie stagneerde. Bij kinderen, waar eigen initiatief nemen niet wordt geapprecieerd, zal het verzet stoppen en gaat het kind zich aanpassen (assimileren). Dit om de liefde van de ouders/verzorgers te behouden. Eigen behoeften worden onderdrukt. Je gaat je als kind aanpassen naar de wensen van jouw omgeving en vraagt jezelf niet af wat jij nu wilt. Iemand met deze karakterstructuur kan overigens wel veel verdragen. Vandaar dat deze karakterstructuur ook wel de verdragersstructuur of opofferende structuur wordt genoemd. 


Rigide karakterstructuur

De zesde en laatste karakterstructuur is de rigide karakterstructuur. Deze structuur vindt zijn oorsprong rond het vierde en vijfde levensjaar van het kind. In deze fase gaat en kind zich aangetrokken voelen tot de ouder van het andere geslacht (man/vrouw zijn). De geslachtsorganen gaan zich ontwikkelen. Een meisje richt haar aandacht (normaliter) op de vader. Voor haar is haar vader de eerste liefde. Door lichamelijke toenadering wil ze hem haar liefde geven. Als blijkt dat vader zijn seksuele gevoelens niet vertrouwd, of het is ongepast om lichamelijk contact te hebben, zal hij het kind niet liefdevol tegemoetkomen. Het meisje voelt zich afgewezen in haar liefde en daardoor voelt zij zich diep gekwetst. Om ervoor te zorgen dat dit haar niet nog een keer overkomt zal het zich in het contact met anderen afsluiten. Iemand met deze karakterstructuur is op latere leeftijd heel afstandelijk, beheerst en rigide. Wanneer hij/zij/het relaties met anderen aangaat vindt deze persoon het lastig om zichzelf te geven. Deze persoon houdt liever zelf de controle, en daarbij heeft hij/zij/het meestal meer oog voor uiterlijke schoonheid, en dit gaat ten koste van de innerlijke diepgang. Men noemt deze karakterstructuur ook wel de afstandelijke of terughoudende structuur.


Dominant

Bij veel mensen zien we een combinatie van karakterstructuren, en zijn er één of twee die dominant.